इरानमा सरकार विरोधी प्रदर्शन चर्किदै बाहिरी विश्वसँग सम्पर्क बिच्छेद

काठमाडौं । इरानमा सरकार विरोधी प्रदर्शनहरू लगभग दुई हप्तामा पुगेका छन् र अवस्था निरन्तर बिग्रँदै गइरहेको छ । इन्टरनेट र फोन सेवाहरू बन्द छन्, सुरक्षा बलहरूले कारबाहीहरू तीव्र पारिरहेका छन् र सरकारले खुला रूपमा कडा सन्देश जारी गरेको छ ।

यसको बावजुद, राजधानी तेहरानसहित धेरै शहरहरूमा मानिसहरू सडकमा उत्रिरहेका छन् । बढ्दो मृत्यु र गिरफ्तारीको बीचमा, आन्दोलन कम हुनेछ वा अझ हिंसात्मक हुनेछ भन्ने अन्योल जारी रहेको छ ।

इरानमा विरोध प्रदर्शनहरू डिसेम्बरको अन्त्यमा सुरु भएका थिए । तिनीहरू आर्थिक संकटबाट सुरु भएका थिए, तर अब तिनीहरू प्रत्यक्ष रूपमा शासनलाई चुनौती दिइरहेका छन् । इरानी रियाल डलरको तुलनामा १.४ मिलियनको ऐतिहासिक न्यूनतम स्तरमा पुगेपछि र देशमा महंगी चरममा पुगेपछि आन्दोलन शुरु भएको हो ।

मुद्रास्फीति, बेरोजगारी र प्रतिबन्धहरूबाट पीडित मानिसहरू सडकमा उत्रिएका छन् । बिस्तारै, नाराहरू आर्थिक मागहरूबाट राजनीतिक परिवर्तनमा सरेका छन् । सरकारले विरोध प्रदर्शनहरू जारी रहेको स्वीकार गर्छ, तर तिनीहरूलाई विदेशी षड्यन्त्र भन्दै दमनलाई जायज ठहराउँदै छ ।

इरानका सर्वोच्च नेता, अयातुल्लाह अली खामेनीको संकेत पछि, सरकारले खुला चेतावनी जारी गरेको छ । महान्यायाधिवक्ता मोहम्मद मोवाहेदी आजादले प्रदर्शनकारीहरूलाई ईश्वरका शत्रु भनेका छन् । यो आरोपमा मृत्युदण्डको सजाय दिइएको छ । राज्य टिभीले कुनै पनि उदारता नदेखाइने बताएको छ । अभियोजकहरूलाई छिटो आरोप लगाउन आदेश दिइएको छ । यो सन्देशले सरकारलाई कुनै पनि हालतमा नियन्त्रण कायम राख्न चाहन्छ भन्ने कुरा जनाउँछ ।

सरकारले देशलाई बाहिरी संसारबाट लगभग अलग बनाएको छ । बिहीबारदेखि इन्टरनेट र अन्तर्राष्ट्रिय फोन सेवाहरू बन्द गरिएका छन् भने विदेशी मिडियाको उपस्थिति न्यूनतम छ । त्यस्तै राज्य र अर्ध-राज्य मिडिया आउटलेटहरूद्वारा सीमित जानकारी मात्र पठाइँदैछ ।

यसको बावजुद, प्रमाणित भिडियोहरू बाहिर आएका छन् । उत्तरी तेहरानको सादत अबाद छिमेकमा हजारौं मानिसहरू भेला भए र खमेनीविरुद्ध नारा लगाइएको भिडियो देखिएको छ ।

सुरक्षा बल र हिंसास् सरकारले प्रदर्शनकारीहरूले हिंसा गरेको दाबी गरेको छ । अर्ध(सरकारी एजेन्सीहरूका अनुसार, इस्फहानमा एक प्रदर्शनकारीले सुरक्षा बलमाथि गोली चलाएको थियो । आगजनी र पेट्रोल बम विस्फोटको फुटेज जारी गरिएको थियो । बासिज फोर्सका तीन सदस्य सहित धेरै सुरक्षाकर्मी मारिएको दाबी गरिएको छ ।

मानव अधिकार संगठनहरूले अहिलेसम्म कम्तिमा ७२ जनाको मृत्यु भएको रिपोर्ट गरेका छन् । २३०० भन्दा बढी मानिसहरूलाई हिरासतमा लिइएको छ । तर अन्य रिपोर्टहरुमा अहिलेसम्म २०० भन्दा बढीको मृत्यु भएको दाबि गरिएको छ ।

अमेरिकाले खुला रुपमा प्रदर्शनकारीहरूलाई समर्थन गरेको छ र प्रदर्शनकारीलाई दमन गरेमा चुप लागेर नबस्ने चेतावनी इरानको सरकारलाई दिएको छ । अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले अमेरिका इरानका बहादुर जनताको साथमा उभिएको बताएका छन् । अमेरिकी विदेश विभागले राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्ना शब्दहरू पालना गरेको चेतावनी दिएको छ । इरानी सरकारले यी कथनहरूलाई विदेशी हस्तक्षेप भनेको छ र यसै आधारमा आफ्नो कारबाहीलाई जायज ठहराएको छ ।

यसैबीच निर्वासित युवराज रेजा पहलवीले फेरि मानिसहरूलाई सडकमा आउन अपील गरेका छन् । उनीहरूले पुरानो सिंह-सूर्य झण्डा बोकेर सार्वजनिक स्थानहरू कब्जा गर्न आह्वान गरेका छन् । केही ठाउँहरूमा शाहको समर्थनमा नाराहरू पनि सुनिएका छन् ।