अमेरिकाले मादुरोलाई कसरी गर्यो पक्राउ रु यस्तो छ अप्रेशनको नालीबेली

काठमाडौं । अमेरिकाले भेनेजुएलामा आक्रमण गरेर राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई पक्राउ गरेपछि विश्वभर तरंग उत्पन्न भएको छ ।

शनिबार अमेरिकाले भेनेजुएला आक्रमण गर्दै राष्ट्रपति मदुरो र उनकी श्रीमतीलाई बेडरुमबाटै पक्राउ गरेर अमेरिकाको न्यूयोर्क ल्याएको छ । अमेरिकामा न्यूयोर्कको ब्रुकलिन हिरासत कक्षमा राखिएको छ । ट्रम्प प्रशासनले मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई लागूऔषध तस्करी र अमेरिकीहरुको ज्यान जोखिममा पारेको मुद्धा दायर गरेका छन् र केहि दिनमा अदालतमा पेश गर्ने बताएका छन् ।

यस अप्रेशनका लागि अमेरिकी केन्द्रीय गुप्तचर एजेन्सी (सीआईए) ले महिनौंको अध्ययन, अनुसन्धान गरेको रिपोर्ट बाहिर आएको छ । गुप्तचरको एक गोप्य टोली लुकेर भेनेजुएलामा प्रवेश गरेर मादुरोको हरेक चालको निगरानी गरेका थिए र उनीसँग सम्बन्धित हरेक विवरण सङ्कलन गरेका थिए । तिनीहरू महिनौंसम्म काराकासका सडकहरूमा लुकेर बसेको बताइएको छ ।

तिनीहरूले मादुरोको दैनिक दिनचर्या ट्र्याक गरेका थिए, उनको दैनिक दिनचर्यालाई ध्यानमा राख्दै, जस्तै उनी बिहान कहाँ गए, के खाए, कसलाई भेटे र उनका घरपालुवा जनावरहरू के के छन् र उनीहरुको समेत दिनचर्याको निगरानी गरेका थिए । मादुरोको घेरामा रहेको एक नजिकको अमेरिकी भित्री व्यक्तिले अपरेशनको लागि धेरै प्रमुख सुझावहरू प्रदान गरेको बताइएको छ ।

रिपोर्टका अनुसार, यो अप्रेशन यति खतरनाक थियो कि यदि तिनीहरू पक्राउ परेको भए मृत्यु निश्चित थियो । भेनेजुएलामा अमेरिकी दूतावास २०१९ देखि बन्द छ, जसले एजेन्टहरूलाई कुनै पनि बाह्य सहयोग प्राप्त गर्नबाट रोकेको छ ।अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले २०२० देखि निकोलस मादुरोलाई लागूपदार्थ-आतंकवादी घोषित गरेका थिए । मादुरोमाथि लागूपदार्थको तस्करी र संयुक्त राज्य अमेरिकामा कोकेन तस्करी गर्न मद्दत गरेको आरोप लगाइएको थियो ।

ट्रम्पको नजरमा, यो केवल लागूपदार्थको बारेमा थिएन, यो भेनेजुएलाको तेल सम्पत्ति र राजनीतिक नियन्त्रणको बारेमा थियो । अमेरिकाले महिनौंदेखि मादुरोविरुद्ध षड्यन्त्र गरिरहेको थियो र अब तिनीहरू ठूलो कदम चाल्ने तयारी गरिरहेका थिए । अमेरिकाले मादुरोलाई कब्जा गर्ने योजना मनायो र त्यसको सटिक कार्यान्वयन गरेको छ ।

मादुरोलाई कब्जा गर्ने जिम्मेवारी अमेरिकाको सबैभन्दा खतरनाक र विशेष इकाई डेल्टा फोर्सलाई तोकिएको थियो । केन्टकीमा, संयुक्त विशेष अपरेशन कमाण्डले मादुरोको परिसर, राष्ट्रपति दरबारको पूर्ण-स्तरीय मोडेल निर्माण गर्‍यो र आक्रमणको अभ्यास गर्‍यो । यो अभियानलाई ‘अपरेसन एब्सोल्युट रिजोलभ’ नाम दिइएको थियो । कमाण्डोहरूले दिनरात अभ्यास गरे । तिनीहरूले स्टीलको ढोकाहरू तोड्ने आफ्नो गति बढाए, अँध्यारोमा नेभिगेट गर्न सिके र कुनै पनि सम्भावित खतराको सामना गर्न तयार भए ।

डेल्टा फोर्सलाई थाहा थियो, तनावपूर्ण र युद्ध जस्तो अवस्थाका कारण, मादुरो एकै ठाउँमा बसिरहेका छैनन् । उनी पालैपालो छ देखि आठ स्थानमा बसिरहेका थिए । अमेरिकालाई थाहा थिएन कि उनी साँझ अबेरसम्म कहाँ बस्छन् । कारबाही गर्ने समयमा अमेरिकी सेनाले मादुरो उनीहरूले आक्रमण गर्न लागेको परिसरमा उपस्थित छन् या छैनन् भन्ने सुनिश्चित गर्न आवश्यक थियो । सेनाले राम्रो मौसम र नागरिक हताहतको जोखिम न्यूनतम हुने समयको पर्खाइमा थियो ।

छापा मार्नु अघिका दिनहरूमा, अमेरिकाले क्षेत्रमा विमान, इलेक्ट्रोनिक युद्ध जहाज, रिपर ड्रोन, खोज र उद्धार हेलिकप्टर र लडाकु विमानहरूको तैनाथी बढायो । यो अन्तिम मिनेटको अतिरिक्त तैनाथीले अपरेशनको लागि अमेरिकी सैन्य तयारीको संकेत गर्‍यो । आक्रमणको एक हप्ता अघि, सीआईएले भेनेजुएलाको बन्दरगाहमा ड्रोन आक्रमण गर्‍यो, लागूऔषध ढुवानी नष्ट गर्‍यो ।

अमेरिकाले विगत चार महिनादेखि क्यारिबियन र पूर्वी प्रशान्त क्षेत्रमा डुङ्गाहरूमा हवाई आक्रमण गरिरहेको थियो । ट्रम्पले यी डुङ्गाहरूले लागूऔषध बोकेको गरे । यी आक्रमणबाट ११५ भन्दा बढी मानिसहरू मारिएका थिए । अमेरिकी आक्रमण रोक्नको लागि, मादुरोले डिसेम्बर २३ मा ट्रम्प प्रशासनलाई एउटा सम्झौता प्रस्तुत गरे । यसमा, मादुरोले अमेरिकालाई भेनेजुएलाको तेलमा पहुँच प्रदान गर्ने लगायत थियो । यद्यपि, ट्रम्पले मादुरोलाई देश छोडेर टर्की जान भने । यसलाई मादुरोले अस्वीकार गर्दै सम्झौता अस्वीकार गरे ।

ट्रम्पले डिसेम्बर २५ मा अगाडि बढ्न अमेरिकी सेनालाई अधिकार दिएका थिए, तर सही समय पेन्टागनका अधिकारीहरू र अपरेशनको नेतृत्व गर्नेहरूलाई छोडिएको थियो । अधिकारीहरूले क्रिसमस बिदाहरू छनौट गरे किनभने धेरै भेनेजुएलाका अधिकारीहरू बिदामा थिए र सैन्य कर्मचारीहरू घरमा थिए । यद्यपि, त्यतिबेला भेनेजुएलाको मौसम खराब थियो, जसले गर्दा अपरेशन स्थगित गरिएको थियो ।

अन्ततः, जनवरी ३, २०२६ को रातमा मौसम सफा भयो । ४:३० बजेदेखि विशेष अपरेशन विमान, इलेक्ट्रोनिक युद्ध विमानहरू, सशस्त्र रिपर ड्रोनहरू, खोज र उद्धार हेलिकप्टरहरू, र लडाकु जेटहरू सबै क्षेत्रमा भेला भए ।

ट्रम्प मार-ए-लागोमा रहेको आफ्नो क्लबमा खाना खाइरहेका थिए, जहाँ मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू र सहयोगीहरू उपस्थित थिए । राति १०:३० बजे, ट्रम्पले अन्तिम आदेशको लागि कल प्राप्त गरे । ट्रम्पले स्वीकृति दिएपछि प्रत्यक्ष निगरानी सुरु भएको सुरक्षित कोठामा गए । भेनेजुएलामा मादुरोलाई हिरासत लिदै गर्दा ट्रम्पले यसलाई टेलिभिजन कार्यक्रम हेरिरहेको जस्तै हेरेको बताएका छन् ।

बिजुली काटेर १५० भन्दा बढी सैन्य विमानबाट आक्रमण

अपरेशन अघि साइबर आक्रमणबाट सुरु भयो । अमेरिकी ह्याकरहरूले काराकासको ठूलो भागमा बिजुली काटे, सम्पूर्ण शहरलाई अन्धकारमा डुबायो । १५० भन्दा बढी सैन्य विमानहरू २० विभिन्न आधारहरू र नौसेना जहाजहरूबाट उडे र एकैसाथ धेरै लक्ष्यहरूमा आक्रमण गरे ।

यी हेलिकप्टरहरू समुद्रमाथि धेरै तल, केवल १०० फिटको उचाइमा, भेनेजुएलामा उडे । विमानहरू काराकास नजिक पुग्दा, सैन्य र गुप्तचर एजेन्सीहरूले सबै कुरा उत्तम छ र कसैलाई पनि अपरेशनको बारेमा थाहा नभएको सुनिश्चित गरे । पहिले, बम भेनेजुएलाको राडार र वायु रक्षा ब्याट्रीहरूमा खसे । यद्यपि, अमेरिकी अधिकारीहरूले धेरैजसो आक्रमणहरू प्रतिष्ठानहरू र रेडियो टावरहरूमा निर्देशित थिभएको बताएका छन्, जसले गर्दा हताहत हुनबाट जोगियो ।

त्यसपछि हेलिकप्टरहरूले आफ्नो काम सुरु गरे । १६०औं विशेष अपरेशन एभिएसन रेजिमेन्टका नाइट स्टकर्सहरू, जो कम उचाइमा रात्रि उडानमा विशेषज्ञ छन्, संलग्न थिए । तिनीहरूले भेनेजुएलाको सबैभन्दा सुदृढ किल्ला, फोर्ट ट्युना सैन्य अड्डामा डेल्टा फोर्स अवतरण गरे । मादुरो त्यहाँ आफ्नी श्रीमतीसँग सुतिरहेका थिए । विस्फोटक पदार्थ पड्किएर ढोका खुल्यो, सुतिरहेका राष्ट्रपति र उनकी श्रीमतीलाई पक्राउ गरियो ।

अमेरिकी सेना बिहान २:१ बजेतिर हेलिकप्टरबाट परिसरमा आइपुगे । भेनेजुएला सुरक्षाकर्मीले ठूलो आक्रमण भएको आशंका गरे । दुवै तर्फबाट गोलीबारी सुरु भयो । भेनेजुएला सेनाको गोली लागेर एक अमेरिकी हेलिकप्टर ठोक्कियो, तर अमेरिकीहरूले तीव्र गतिमा गोली हानेर जवाफ दिए । डेल्टा फोर्सले विस्फोटक पदार्थले ढोका खोल्यो । तीन मिनेटमा, तिनीहरू भवन भित्र थिए र मादुरोको कोठामा पुगे । मादुरो र सिलिया फ्लोरेस स्टीलले प्रबलित सुरक्षित कोठामा दौडन थाले ।

उनीहरु सुरक्षित ठाउँमा पुग्न खोजिरहेका थिए । ढोका धेरै बाक्लो थियो, तर उनी आफैंलाई बन्द गर्न सकेनन् । अमेरिकी कमाण्डोहरूले उनलाई रोके । एफबीआई बन्धक वार्ताकार उनीसँगै थिए, तर यसको आवश्यकता परेन । भवनमा प्रवेश गरेको लगभग पाँच मिनेट पछि, डेल्टा फोर्सले उनीहरूले मादुरोलाई हिरासतमा लिएको रिपोर्ट गरेका थिए ।

ब्रुकलिन जेलमा मादुरोलाई राखियो

कमान्डोहरूले उनलाई हेलिकप्टरमा राखे । बिहान लगभग ३:२९ बजे अमेरिकी सेना भेनेजुएलाबाट बाहिरिए । बिहान ४:२९ बजेसम्ममा मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई इवो जिमास्थित अमेरिकी बेसमा उडाइएको थियो । त्यहाँबाट उनीहरूलाई ग्वान्टानामो खाडी र त्यसपछि न्यूयोर्कको सैन्य विमानस्थलमा लगिएको थियो । हाल मादुरोलाई न्यूयोर्कस्थित ब्रुकलिन जेलमा राखिएको छ । यस अपरेशनमा आधा दर्जन अमेरिकी सैनिक घाइते भए, जबकि भेनेजुएलामा ४० सैनिक र नागरिक मारिए ।

ट्रम्पले पत्रकार सम्मेलनमा अमेरिकाले अब भेनेजुएला चलाउने बताए । उनले भने, ‘हामी उनीहरूको तेल पूर्वाधार मर्मत गर्नेछौं ।’ उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजलाई भेनेजुएलाको अन्तरिम राष्ट्रपति नियुक्त गरिएको छ । भेनेजुएलाको सर्वोच्च अदालतले डेल्सीलाई जिम्मेवारी लिन आदेश दिएको छ ।

भेनेजुएलाको राष्ट्रपति निकोलस मादुरोको अमेरिकी गिरफ्तारी र राष्ट्रपति ट्रम्पले भेनेजुएलाको नियन्त्रण लिने घोषणाले अन्तर्राष्ट्रिय कानून र राष्ट्रपतिको शक्तिमाथि धेरै प्रश्न उठाएको छ । ट्रम्प प्रशासनले भेनेजुएलामा कसरी शासन गर्ने भनेर अहिलेसम्म सार्वजनिक रूपमा बताएको छैन । भेनेजुएलामा शासन गर्न मद्दत गर्न अमेरिकी सेना तैनाथ गरिनेछ कि भनेर ट्रम्पलाई सोधिएको थियो, उनले जवाफ दिए, होइन, यदि उपराष्ट्रपतिले हामीले चाहेको काम गर्छ भने, हामीलाई आवश्यक पर्दैन ।

यसले रोड्रिगेजले पद त्याग्न अस्वीकार गरेमा अमेरिकी राष्ट्रपतिले भेनेजुएलामा कसरी शासन गर्नेछन् भन्ने प्रश्न उठाउँछ । विश्वभरबाट भेनेजुएलामा अमेरिकी आक्रमण र मादुरोको पक्राउप्रति अन्तर्राष्ट्रिय कानून अन्तर्गत, यो एक अवैध कब्जा भएको प्रतिक्रिया आएको छ ।