अमेरिकाका लागि ग्रिनल्याण्ड किन महत्त्वपूर्ण छ ?

काठमाडौँ । भेनेजुएलाविरुद्धको सैन्य कारबाहीपछि, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले दक्षिण अमेरिकादेखि क्यारिबियनसम्मका देशहरूलाई खुलेआम धम्की दिएका छन् ।

यसैबीच, ट्रम्पले अमेरिकालाई राष्ट्रिय सुरक्षाको लागि ग्रीनल्याण्ड चाहिने बताएर अबको उनको निशाना ग्रीनल्याण्ड भएको संकेत गरेका छन् । उनको भनाइले ग्रीनल्याण्डको आर्कटिक टापुलाई फेरि एक पटक चर्चामा ल्याएको छ ।

ट्रम्पको भनाइपछि, सामाजिक सञ्जालमा उनका समर्थकहरूको टिप्पणीले ग्रीनल्याण्ड अमेरिकाको भविष्यको लक्ष्य बन्ने चिन्ता बढाएको छ । डेनमार्ककी प्रधानमन्त्री मेट्टे फ्रेडरिक्सेनले ट्रम्पको भनाइप्रति कडा प्रतिक्रिया जनाउँदै उनलाई ग्रीनल्याण्डको नियन्त्रण लिने धम्की दिन बन्द गर्न चेतावनी दिएकी छन् ।

डेनिस प्रधानमन्त्रीले ट्रम्पलाई स्पष्ट रूपमा भनिन्, ‘डेनमार्क राज्य र ग्रीनल्याण्ड नाटोको हिस्सा हुन् । फलस्वरूप, यो गठबन्धनको सुरक्षा ग्यारेन्टी अन्तर्गत पर्दछ । डेनमार्क र अमेरिकासँग पहिले नै रक्षा सम्झौता छ, जसले अमेरिकालाई ग्रीनल्याण्डमा व्यापक पहुँच प्रदान गर्दछ । यस आधारमा, म अमेरिकालाई ऐतिहासिक रूपमा नजिकको सहयोगी र एक देश र जनताविरुद्ध धम्की दिन बन्द गर्न आग्रह गर्दछु ।’

भेनेजुएलामा अमेरिकी आक्रमणको केही घण्टापछि नै विश्वको ध्यान ग्रिनल्याण्डमा केन्द्रित भयो । यो प्रत्यक्ष रूपमा ट्रम्पको भनाइको कारणले भएको थियो । वास्तवमा, ट्रम्पले आफ्नो अघिल्लो कार्यकालमा ग्रिनल्याण्ड खरिद गर्ने प्रस्ताव गरिसकेका थिए । ग्रिनल्याण्ड ठूलो रणनीतिक महत्वको देश हो । यसको जनसंख्या केवल ५६ हजार मात्र छ ।

ग्रिनल्याण्डको आर्कटिक टापु भौगोलिक रूपमा उत्तरी अमेरिकाको भाग हो । यद्यपि, यो डेनमार्क राज्य भित्रको एक स्वायत्त क्षेत्र हो, राजनीतिक रूपमा युरोपसँग जोडिएको छ । यो आन्तरिक मामिलामा स्वशासित छ, तर यसको विदेश र सुरक्षा नीति डेनिस नियन्त्रणमा छ । यद्यपि, २००९ को स्वशासन ऐन अन्तर्गत, यसलाई पूर्ण स्वतन्त्रता प्राप्त गर्ने अधिकार छ, जुन ग्रिनल्याण्डका जनताले जनमत संग्रह मार्फत छनौट गर्न सक्छन् ।

ग्रिनल्याण्ड किन महत्त्वपूर्ण छ ?

डेनमार्क र ग्रिनल्याण्डका नेताहरूले अमेरिकी अडानलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानून र सार्वभौमिकताको उल्लङ्घन गरेको भनेर वर्णन गरेका छन् । ग्रिनल्याण्डको अर्थतन्त्र मुख्यतया माछा मार्ने काममा आधारित छ । हालका वर्षहरूमा, अमेरिकाले दुर्लभ पृथ्वी खनिज, युरेनियम र फलामको खानी सहित ग्रिनल्याण्डको प्राकृतिक स्रोतहरूमा रुचि बढाएको छ ।

वास्तवमा, विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिका कारण ग्रीनल्याण्डलाई ढाक्ने केही बरफ पग्लिएर यी क्षेत्रहरू अझ सुलभ हुन सक्छन् । ट्रम्पको हालैको भनाइले पनि यसैतर्फ संकेत गरेको छ । ट्रम्पले आर्कटिकमा रूस र चीनको बढ्दो गतिविधिका कारण ग्रीनल्याण्ड महत्त्वपूर्ण छ, विशेष गरी पग्लिने बरफले नयाँ पानी मार्गहरू र सैन्य अवसरहरू खोलिरहेको छ ।

अमेरिकाको लामो समयदेखि ग्रीनल्याण्डमा सुरक्षा चासो रहेको छ । दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा, जर्मनीले डेनिश मुख्य भूमि कब्जा गर्यो । यसपछि, अमेरिकाले ग्रीनल्याण्डमा आक्रमण गर्‍यो र सम्पूर्ण क्षेत्रमा सैन्य र रेडियो स्टेशनहरू स्थापना गर्‍यो ।

युद्ध पछि पनि, अमेरिकी सेनाहरू ग्रीनल्याण्डमा रहे । पिटुफिक अन्तरिक्ष स्टेशन, जुन पहिले थुले विमानस्थलको रूपमा चिनिन्थ्यो, त्यसबेलादेखि अमेरिकाद्वारा सञ्चालित छ । १९५१ मा डेनमार्कसँगको रक्षा सम्झौताले अमेरिकालाई यस क्षेत्रमा सैन्य आधारहरू निर्माण र मर्मत गर्ने अधिकार प्रदान गर्‍यो ।

रिपोर्टका अनुसार, यदि रूसले अमेरिकातर्फ मिसाइल प्रहार गर्छ भने, आणविक हतियारको लागि सबैभन्दा छोटो मार्ग उत्तरी ध्रुव र ग्रीनल्याण्ड हुँदै जानेछ । त्यसैले, अमेरिकी रक्षाको लागि पिटुफिक अन्तरिक्ष स्टेशन महत्त्वपूर्ण छ । ट्रम्पले ग्रीनल्याण्डको विशाल क्षेत्रको खानी क्षमतामा, विशेष गरी दक्षिणमा पाइने दुर्लभ खनिजहरूमा रुचि राखेको बुझ्न सकिन्छ ।

त्यस्तै आर्कटिक इन्स्टिच्युटको अनुसन्धान पत्र अनुसार, चीन र रूसले हालैका वर्षहरूमा आर्कटिक क्षेत्रमा आफ्नो सैन्य क्षमता बढाउन थालेका छन्, जुन बुँदा ट्रम्पले हालैको एक बयानमा संकेत गरेका छन् । अनुसन्धान पत्रले अमेरिकालाई आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीहरूको सामना गर्न आर्कटिकमा आफ्नो उपस्थितिलाई अझ विकास गर्न आह्वान गर्दछ ।