अमेरिका र क्यानडाको सम्बन्ध फेरी बिग्रिदै, ट्रम्पले दिए शत प्रतिशत कर लगाउने चेतावनी

काठमाडौँ । अमेरिका र क्यानडाको सम्बन्ध फेरी एक पटक बिग्रिएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले १०० प्रतिशत कर लगाउने धम्की दिएपछि क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले आफ्ना देशवासीहरूलाई स्वदेशी सामानहरू किन्न अपील गरेका छन् ।

कार्नीले एक भिडियो सन्देश जारी गर्दै क्यानडाको अर्थतन्त्र हाल बाह्य खतराहरूको सामना गरिरहेको बताउदै हामीले हाम्रो नियन्त्रणमा रहेका कुराहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्नेमा जोड दिएका हुन् ।

कार्नीको यो भनाइ यस्तो समयमा आएको हो जब ट्रम्पले चीनसँग व्यापार सम्झौता नगर्न क्यानडालाई कडा चेतावनी दिएका छन् । ट्रम्पले यदि क्यानडाले चीनसँग व्यापार सम्बन्ध विस्तार गर्छ भने, अमेरिकाले क्यानडाका सामानहरूमा १०० प्रतिशत कर लगाउने बताएका छन् ।

ट्रम्पले क्यानडाका प्रधानमन्त्रीलाई ’गभर्नर कार्नी’ भनेर सम्बोधन गर्दै सामाजिक सञ्जालमा लेखेका छन्– ’यदि कार्नीले क्यानडालाई चीनले अमेरिकामा सामान ढुवानी गर्न ’ड्रप–अफ पोर्ट’ बनाउन चाहन्छ भने, यो गलतफहमी हो । चीनले क्यानडाको व्यवसाय, सामाजिक संरचना र जीवनशैलीलाई पूर्ण रूपमा नष्ट गर्नेछ ।’

यसअघि शुक्रबार ट्रम्पले चीनले एक वर्ष भित्र क्यानडा उपभोग गर्ने पनि बताएका थिए । अर्कोतर्फ क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले ट्रम्पको ’गोल्डेन डोम’ मिसाइल परियोजनाको विरोध गरिरहेका छन्, जसले ट्रम्पलाई रिस उठाइरहेको छ ।

अमेरिका र क्यानडा विश्वका केही देशहरू मध्ये एक हुन् जुन एकअर्काको सबैभन्दा ठूलो व्यापार साझेदार हुन् । अमेरिकी सरकारी व्यापार निकायका अनुसार, दुई देशहरू बीचको व्यापार औसतमा प्रति दिन २ अर्ब डलर भन्दा बढी छ । अमेरिकाको कच्चा तेल, ग्यास र बिजुली आपूर्तिको ठूलो हिस्सा क्यानडाबाट आउँछ । यसबाहेक, अटो पाट्र्स, काठ र कृषि उत्पादनहरूले पनि यी सामानहरूको उल्लेखनीय मात्रा क्यानडाबाट आयात गर्छन् ।

क्यानडाले आफ्नो कुल निर्यातको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा अमेरिका पठाउँछ । क्यानडा मेसिनरी, प्रविधि, औषधि र उपभोग्य वस्तुहरूको लागि अमेरिकामा धेरै निर्भर छ ।

अमेरिका र क्यानडा बीचको गहिरो व्यापार सम्बन्धको जग १९८९ मा बसालिएको थियो, जब पहिलो स्वतन्त्र व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो । यो सम्बन्ध १९९४ मा नाफ्टाको कार्यान्वयनबाट अझ बलियो भएको थियो, जसले अमेरिका–क्यानडा सीमा पार गर्ने अटो, कृषि र निर्माण क्षेत्रहरूको आपूर्ति श्रृंखलाहरूलाई जोडेको थियो ।

२०२० मा भएको नयाँ सम्झौताले धेरैजसो सामानहरू शुल्क बिना आयात र निर्यात गरिन्छ र व्यापार बढी नियमन गरिएको छ । अमेरिका र क्यानडाका धेरै कारखानाहरू एउटै उत्पादनमा सँगै काम गर्छन् । उदाहरणका लागि, कारको इन्जिन अमेरिकामा उत्पादन गरिन्छ, यसको पार्टपुर्जा क्यानडामा जडान गरिन्छ र त्यसपछि कार अमेरिका फर्कन्छ ।

क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले जनवरी १३ देखि १७ सम्म चीनको भ्रमण गरे र त्यहाँ व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे । रिपोर्टहरूले ट्रम्प यसबाट असन्तुष्ट रहेको बताइएको छ ।

लगभग एक वर्ष पहिले, कार्नी आफैंले चीनलाई क्यानडाको ’सबैभन्दा ठूलो सुरक्षा खतरा’ भनेर वर्णन गरेका थिए । यद्यपि, एक वर्ष पछि, परिस्थिति परिवर्तन भएको छ । चीनको आफ्नो भ्रमणको क्रममा, उनले धेरै महत्त्वपूर्ण सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर गरे । ती मध्ये, क्यानडाले चिनियाँ विद्युतीय सवारी साधनमा शुल्क घटाउने रहेको छ ।

अमेरिकासँगको सहकार्यमा क्यानडाले २०२४ मा चिनियाँ सवारी साधनहरूमा १०० प्रतिशत शुल्क लगाएको थियो । नयाँ सम्झौता अन्तर्गत, यो शुल्क ६.१ प्रतिशतमा घटाइएको छ । यद्यपि, यो प्रति वर्ष ४९ हजार विद्युतीय सवारी साधनहरूमा लागू हुनेछ । यसलाई पाँच वर्षमा ७० हजारसम्म बढाउन सकिन्छ ।

बदलामा, चीनले केही प्रमुख क्यानेडियाली कृषि उत्पादनहरूमा लगाइएको प्रतिशोधात्मक कर घटाउनेछ । पहिले, यो कर ८४ प्रतिशतसम्म उच्च थियो, तर अब १५ प्रतिशतमा घटाइएको छ । वर्षको अन्त्यसम्ममा यसलाई शून्यमा घटाउन सकिने प्रावधान राखिएको छ ।