नेपाली विद्यार्थीले बनाएको उपग्रह चीनको लिजियान–१ मार्फत अन्तरिक्षको कक्षमा

काठमाडौँ । चीनको लिजियान–१ वाई ११ क्यारियर रकेट भनिने किनेटिका–१ ले नौ उपग्रहहरू सहित सफल प्रक्षेपण गरेको छ । जसमा संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई), इजिप्ट र नेपालका लागि तीन अन्तर्राष्ट्रिय उपग्रहहरू समावेश रहेका थिए ।

नौ उपग्रहहरूलाई तिनीहरूको पूर्वनिर्धारित कक्षमा पुर्‍याएपछि, प्रक्षेपण अभियानलाई पूर्ण सफलता घोषित गरिएको छ । रकेट विकासकर्ता चिनियाँ विज्ञान प्रतिष्ठान (कास) को स्वामित्वमा रहेका अधिकांश उपग्रहहरूले शहरी योजना, प्रकोप रोकथाम र न्यूनीकरण, जलस्रोत र मौसम विज्ञान लगायतका विषयमा अध्ययन गर्ने बताइएको छ ।

बुधबार मिसनमा प्रक्षेपण गरिएको अरब उपग्रह ८१३ कासको माइक्रोसेटेलाइटहरूको लागि सांघाई–आधारित इनोभेसन एकेडेमीद्वारा विकसित गरिएको थियो । यो एक हाइपरस्पेक्ट्रल अर्थ अवलोकन उपग्रह हो । यसले हाइपरस्पेक्ट्रल इमेजर, प्यान्क्रोमेटिक क्यामेरा, र वायुमण्डलीय ध्रुवीकरण सुधारक सहित प्राथमिक पेलोडहरू बोक्छ, साथै सम्बन्धित जमिन प्रणालीहरूको निर्माण पनि गर्दछ ।

परियोजनाको मुख्य उद्देश्य हाइपरस्पेक्ट्रल रिमोट सेन्सिङ क्षमताहरू निर्माण गर्नु हो, जसले गर्दा वातावरणीय अनुगमन र वैज्ञानिक अनुसन्धानमा मद्धत गर्दछ ।

बुधबार उडान अभियानमा लिजियान–१ रकेटमा सवार एसपीएनइएक्स उपग्रहलाई इजिप्टियन अन्तरिक्ष एजेन्सी र इजिप्टियन एकेडेमी अफ साइन्टिफिक रिसर्च एण्ड टेक्नोलोजीले संयुक्त रूपमा विकास गरेको थियो । स्लिपर्स २ स्याट (एस२एस) उपग्रह अन्तरिक्ष प्रतिष्ठान नेपाल र एमेच्योर रेडियो डिजिटल कम्युनिकेसन फाउन्डेसनले संयुक्त रूपमा सुरु गरेको शैक्षिक परियोजना हो । यो परियोजना नेपालका सीमान्तकृत समूहहरू, कम आय भएका समुदायहरू र आदिवासी जनजातिहरूलाई प्रेरणा, उत्प्रेरित र शैक्षिक सहयोग प्रदान गर्न समर्पित छ । यस परियोजनाको मुख्य लक्ष्य नेपाली जुनियर–उच्च विद्यार्थीहरूलाई स्वतन्त्र रूपमा नेपालको तेस्रो १ यू क्यूबस्याट डिजाइन र निर्माण गर्न मद्दत गर्नु हो जबकि विश्वव्यापी एमेच्योर–रेडियो प्रयोगकर्ताहरूका लागि एमेच्योर रेडियो ब्यान्डहरूमा सफ्टवेयर–आधारित डिजिटल रिपीटर प्रणाली प्रदर्शन र प्रवद्र्धन गर्नु हो ।

नेपाली विद्यार्थीले बनाएको उपग्रह अन्तरिक्षको निर्धारित कक्षमा पुगेपछि प्रधानमन्त्री सुशिला कार्कीले नेपाली विद्यार्थीहरुलाई बधाई दिदै खुशी व्यक्त गरेकी छन् । उनले भनेकी छन्– नेपाली विद्यार्थीले बनाएको सानो आकारको भूउपग्रह चिनियाँ रकेट ‘लिजियान–१ वाई११’मार्फत अन्तरिक्षको निर्धारित कक्षमा पुगेको खबरले हर्षित बनाएको छ। सीमित स्रोतसाधनबीच चेपाङ समुदायका विद्यार्थीले गरेको यस प्रयासले थप युवालाई पनि विज्ञान–प्रविधिमा रुचि बढाउन प्रेरणा दिनेछ। सबैमा बधाइ ।’

कास स्पेसले अहिले कुल ३२ उपग्रह ग्राहकहरूलाई सेवा प्रदान गरिसकेको छ, जसमध्ये २६ घरेलु र छ अन्तर्राष्ट्रिय छन् । यसको प्रक्षेपण–सेवा पदचिह्न चीन, युरोप, उत्तरी अमेरिका, दक्षिण एसिया, मध्य पूर्व, उत्तर अफ्रिका र अन्य देशहरू र क्षेत्रहरूमा फैलिएको छ । बुधबारको मिसनले लिजियान–१ को ११ औं कक्षीय उडानलाई चिन्हित गर्‍यो। रकेट मोडेलले ८४ उपग्रहहरूलाई अन्तरिक्षमा पुर्‍याएको छ जसको कुल इन–अर्बिट पेलोड द्रव्यमान ११ टन भन्दा बढी छ ।