भेनेजुएलापछि ट्रम्पको निशानामा क्यूबा !

काठमाडौँ । गत हप्ता अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले सैन्य कारबाही मार्फत भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई पक्राउ गरे । यसले विश्वभरका विभिन्न देशहरूबाट प्रतिक्रियाहरू निम्त्याएको छ ।

रूस र उत्तर कोरिया लगायत धेरै देशहरूले ट्रम्पको कदमको आलोचना गरेका छन् । सैन्य क्षेत्रमा बस्ने भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरो कसरी यति सजिलै अमेरिकी सेनाको हातमा परे भन्ने बारेमा प्रश्नहरू उठिरहेका छन् । भेनेजुएलाको सैन्य शक्ति भित्र अमेरिका घुसेको र मादुरोलाई पक्राउ गर्ने मिशनमा सफलता हासिल गरेको चर्चा अहिले भइरहेको छ । आक्रमणको समयमा मादुरोको आन्तरिक सुरक्षाको विषयमा अनेक प्रश्न उठेका छन् ।

भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोको गिरफ्तारी पछि, अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकाले भेनेजुएलामा सुरक्षित र व्यवस्थित शक्ति हस्तान्तरण नभएसम्म प्रशासन चलाउने र त्यसको प्रमुख आफु भएको बताएका छन् । ट्रम्पको प्राथमिक ध्यान भेनेजुएलाको तेल पूर्वाधार पुनर्स्थापित गर्नेमा रहेको देखिएको छ ।

मादुरोलाई लागूऔषधको विषय बनाएर पक्राउ गर्नु अमेरिकाको बहाना थियो । अमेरिकाको असली लक्ष्य भेनेजुएलाको तेल हासिल गर्नु रहेको त्यसपछिका घटनाक्रमले खुलिसकेको छ । वर्तमान संसारमा, यो अमेरिकी कारबाहीले गलत नजिर बसाल्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ । यसले विश्वका बाँकी महाशक्तिहरू रूस, चीन र अन्य प्रमुख देशहरूले पनि यस्तै कारबाही गर्न थाल्ने सम्भावना बढेको छ ।

यो अमेरिकी सैन्य अपरेशनले विश्वव्यापी सन्धि र सम्झौताहरूको उल्लंघन गरेको छ । यस कारबाहीको पछाडिको मुख्य कारण तेल हो । यो सैन्य अपरेशनले अब भेनेजुएलाको तेल भण्डारमा अमेरिकालाई नियन्त्रण दिनेछ । यो सबैभन्दा ठूलो क्षति हो । यो किनभने भेनेजुएलाको लगभग ८० प्रतिशत तेल चीनलाई बेचिएको थियो । गत हप्ता, चीनले भेनेजुएलासँग धेरै सम्झौताहरूमा हस्ताक्षर गर्‍यो, जसले त्यहाँ चीनको प्रभाव स्थापित गर्‍यो । ट्रम्प प्रशासनले अमेरिकीहरू बाहेक अरू कोही पनि बाहिरी व्यक्ति यस क्षेत्रमा प्रवेश गर्न नसक्ने बताएको थियो । भेनेजुएलाका राष्ट्रपतिको गिरफ्तारी पछि, ट्रम्पले क्युबा, मेक्सिको र कोलम्बियाको बारेमा कडा बयान जारी गरे । यसले यस्तो सैन्य कारबाही अर्को देशमा सम्भव छ भन्ने संकेत गरेको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले हालको प्रणाली अन्तर्गत मेक्सिकोमा उल्लेखनीय दबाब दिन सक्दैनन् । क्युबाले अब उल्लेखनीय दबाबको सामना गर्ने बताइएको छ ।

क्युबा र भेनेजुएलाको गहिरो सम्बन्ध छ । देशको अधिकांश तेल आवश्यकताहरू मेक्सिकोबाट पूरा गरिन्छ । दुई देशहरू बीच राम्रो समझदारी भएको छ । अब, तिनीहरूको सम्बन्ध समाप्त हुन सक्छ । क्युबा खतरामा छ, कोलम्बियाले नजिकबाट पछ्याएको छ ।

त्यस्तै अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले भेनेजुएलामा सैन्य कारबाहीलाई जायज ठहराएका छन् । उनले भेनेजुएलाको इरान र आपराधिक समूहहरूसँग बढ्दो निकटतालाई यो कारबाहीको मुख्य कारणको रूपमा उल्लेख गरेका छन् । मार्को रुबियो क्युबामा शासन परिवर्तन गर्न चाहन्छन् । यद्यपि, उनले इराक, अफगानिस्तान वा लिबियासँग यो सैन्य कारबाहीको तुलनालाई अनुपयुक्त भनेर खारेज गरेका छन् । उनले भेनेजुएलाको तेल भण्डारमा अमेरिकाको नजर छ भन्ने दाबीलाई पनि खारेज गरेका छन् । मार्को रुबियोलाई थाहा थियो, मादुरोको वास्तविक शक्ति भेनेजुएलाको सेना होइन । क्युबाको गुप्तचर एजेन्सी, जी २ ले भेनेजुएलामा गुप्तचर सञ्जालको व्यवस्थापन गरेको थियो । राष्ट्रपति मादुरोको सुरक्षा घेरा भित्र क्युबाली सेना तैनाथ गरिएको उनको दाबी छ ।