किन सुरु भयो अर्जेन्टिनामाथि फिफाको छानबिन ?

काठमाडौं । विश्वकप फुटबलको अन्तिम चार अन्तर्गत इङ्ल्यान्डलाई २–१ गोलले पराजित गरेपछि फकल्याण्ड टापुसम्बन्धी राजनीतिक सन्देश भएको ब्यानर प्रदर्शन गरेका अर्जेन्टिनाका खेलाडीमाथि अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघ (फिफा) ले औपचारिक छानबिन सुरु गरेको छ।

यस घटनाले दशकौँदेखि जारी बेलायत–अर्जेन्टिना विवादलाई फेरि अन्तर्राष्ट्रिय चर्चामा ल्याएको छ।

इङ्ल्यान्डविरुद्धको जितपछि अर्जेन्टिनाका रक्षक लिसान्ड्रो मार्टिनेज र वैकल्पिक बेञ्चमा रहेका जियोभानी लो सेल्सोले “माल्भिनास अर्जेन्टिनाकै हो” भन्ने सन्देश लेखिएको ब्यानर प्रदर्शन गर्दै समर्थकसँग खुसी साटेका थिए। यही घटनालाई आधार बनाएर फिफाले अनुशासनसम्बन्धी अनुसन्धान अघि बढाएको हो।

फिफाको नियमअनुसार खेल मैदान वा रङ्गशालाभित्र राजनीतिक, धार्मिक वा वैचारिक सन्देश प्रदर्शन गर्न पाइँदैन। त्यसैले खेल प्रतिवेदन र घटनाको विस्तृत अध्ययनपछि आवश्यक ठाने कारबाही गरिने जनाइएको छ। यस्ता घटनामा सामान्यतया पाँच हजारदेखि २० हजार अमेरिकी डलरसम्म जरिवाना हुने व्यवस्था छ।

बेलायतको आपत्ति

घटनापछि बेलायत सरकारले कडा प्रतिक्रिया दिएको छ। बेलायती व्यापारमन्त्री पिटर काइलले यसलाई फिफाको नियमको गम्भीर उल्लङ्घन भन्दै निष्पक्ष छानबिनको माग गरेका छन्।

बेलायती प्रधानमन्त्री किअर स्टार्मरका प्रवक्ताले फकल्याण्ड टापु बेलायतकै भूभाग भएको दोहोर्याउँदै त्यहाँका बासिन्दाको आत्मनिर्णयको अधिकारको रक्षा गरिने बताएका छन्। उनका अनुसार खेललाई राजनीतिक विवादको माध्यम बनाउनु उचित होइन।

अर्जेन्टिनाको अडान

अर्जेन्टिनाका राष्ट्रपति हाभियर मिलेईले भने खेलाडीहरूको कदमलाई स्वाभाविक र राष्ट्रिय भावनाको अभिव्यक्ति बताएका छन्। उनले फकल्याण्डप्रतिको अर्जेन्टिनाको दाबी ऐतिहासिक रहेको उल्लेख गर्दै खेलाडीहरूले देशको भावना व्यक्त गरेको बताएका छन्। यद्यपि, फिफाले जरिवाना गर्न सक्ने सम्भावना भने उनले स्वीकार गरेका छन्।

यसअघि अर्जेन्टिनाकी उपराष्ट्रपति भिक्टोरिया भियारुएलले पनि इङ्लिसहरूलाई “जबरजस्ती कब्जा गर्ने समुद्री डाकु” भनेपछि विवाद अझ चर्किएको थियो।

किन छ अर्जेन्टिना र बेलायतबीच विवाद ?

फकल्याण्ड, जसलाई अर्जेन्टिनामा माल्भिनास भनिन्छ, दक्षिण एटलान्टिक महासागरमा रहेको टापु समूह हो। बेलायतले सन् १८३३ देखि यसको प्रशासन सञ्चालन गर्दै आएको छ भने अर्जेन्टिनाले यसलाई आफ्नो अभिन्न भूभाग भएको दाबी गर्दै आएको छ।

यो विवाद सन् १९८२ मा युद्धमा परिणत भएको थियो। अर्जेन्टिनाले टापुमाथि नियन्त्रण लिन सैन्य कारबाही गरेपछि बेलायतले प्रतिआक्रमण गरी पुनः आफ्नो नियन्त्रण कायम गरेको थियो। करिब १० हप्तासम्म चलेको युद्धमा ६४९ अर्जेन्टिनी र २५५ बेलायती सैनिकको मृत्यु भएको थियो।

त्यसयता पनि दुवै देशबीच यो विषय संवेदनशील राजनीतिक मुद्दाका रूपमा कायम छ।

यस अघि पनि भएका छन् कारबाही

राजनीतिक सन्देश प्रदर्शनका विषयमा फिफाले यसअघि पनि विभिन्न टोलीमाथि कारबाही गरिसकेको छ। सन् २०१४ मा अर्जेन्टिनाले यही “माल्भिनास अर्जेन्टिनाकै हो” भन्ने सन्देश प्रदर्शन गरेपछि अर्जेन्टिना फुटबल संघलाई ३० हजार स्विस फ्र्याङ्क जरिवाना गरिएको थियो।

त्यस्तै, सन् २०१२ को लन्डन ओलम्पिकमा दक्षिण कोरियाका खेलाडी पार्क जोङ–वुले जापानसँगको सीमा विवाद झल्काउने ब्यानर प्रदर्शन गरेपछि दुई अन्तर्राष्ट्रिय छनोट खेल खेल्न नपाउने सजाय पाएका थिए।

कतार विश्वकप २०२२ मा पनि कोसोभोसम्बन्धी राजनीतिक सन्देश प्रदर्शन गरेको आरोपमा सर्बिया फुटबल संघलाई जरिवाना गरिएको थियो।

अब फिफाको अनुशासन समितिले छानबिन पूरा गरेपछि अर्जेन्टिना वा अर्जेन्टिना फुटबल संघमाथि कारबाही गर्ने वा नगर्ने अन्तिम निर्णय सार्वजनिक गर्नेछ। यसबीच अर्जेन्टिना भने विश्वकपको उपाधि जोगाउने लक्ष्यसहित स्पेनविरुद्धको फाइनल खेलको तयारीमा जुटेको छ।