सोमबार, साउन ११, २०८३
कर्पोरट खबर
3:01 pm, सोमबार, साउन ११, २०८३
काठमाडौं । नेपालले यातायात पूर्वाधार विकासमा नयाँ अध्याय सुरु गर्दै औपचारिक रूपमा सुरुङ युगमा प्रवेश गरेको छ ।
नेपालको पहिलो आधुनिक सडक यातायात सुरुङमार्गका रूपमा निर्माण गरिएको नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गको सोमबार औपचारिक उद्घाटन भएसँगै नेपालमा सुरुङमार्फत यातायात सञ्चालनको नयाँ सुरुवात भएको हो ।
पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनिल लम्सालले नेपालका लागि जापानी राजदूत मायदा तोरु र जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (जाइका)का अध्यक्ष डा. तानाका अकिहिकोको उपस्थितिमा सुरुङमार्गको उद्घाटन गरेका हुन् । उद्घाटनपछि निर्माणपक्षले आयोजना नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको छ ।
उद्घाटनपछि मन्त्री लम्सालले आफैं सवारीसाधन चलाएर सुरुङमार्गको यात्रा गरेका थिए । उनले नेपाल अब सुरुङ निर्माणको नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको बताउँदै आगामी दिनमा देशका विभिन्न रणनीतिक सडकखण्डमा यस्ता सुरुङमार्ग निर्माण हुने विश्वास व्यक्त गरे ।
‘अब देशैभर यस्ता टनेल बन्छन् । यो टनेलले धेरै कुरा सिकाएको छ । हामी टनेल युगमा प्रवेश गरेका छौँ,’ उद्घाटनपछि सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै मन्त्री लम्सालले भने ।
उद्घाटन भए पनि सुरुङमार्ग तत्काल सबै प्रकारका सवारीसाधनका लागि पूर्ण रूपमा खुला गरिएको छैन । आयोजनाका अनुसार प्रारम्भिक चरणमा एम्बुलेन्स, दमकल, सुरक्षा निकायका सवारीसाधन तथा अन्य अत्यावश्यक सेवाका सवारीसाधनलाई प्राथमिकताका साथ सञ्चालन गर्न दिइनेछ ।
करिब तीन महिनासम्म परीक्षणकाल सञ्चालन गरी सुरुङभित्रको सुरक्षा व्यवस्था, आकस्मिक उद्धार प्रणाली र ट्राफिक व्यवस्थापनको मूल्यांकन गरिनेछ । परीक्षण सफल भएपछि अन्य सवारीसाधनलाई चरणबद्ध रूपमा सञ्चालन गर्न दिइनेछ ।
परीक्षण अवधिभर सुरुङमार्ग प्रयोग गर्ने सवारीसाधनबाट कुनै शुल्क लिइने छैन । नियमित सञ्चालन सुरु भएपछि भने सवारीसाधनको प्रकार र आवतजावतको दिशाअनुसार शुल्क लाग्नेछ ।
सडक विभागका अनुसार कार तथा भ्यानले काठमाडौं प्रवेश गर्दा ६५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ६० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ । मिनीबस, ट्रक तथा टिपरका लागि काठमाडौं प्रवेश गर्दा ११५ रुपैयाँ र बाहिरिँदा ८० रुपैयाँ शुल्क तोकिएको छ । बस तथा ठूला ट्रकले काठमाडौं प्रवेश गर्दा २६० रुपैयाँ र बाहिरिँदा २०० रुपैयाँ तिर्नुपर्नेछ ।
पैदलयात्री, मोटरसाइकल, स्कुटर तथा तीनपाङ्ग्रे सवारीसाधनलाई सुरुङमार्गमा प्रवेश दिइने छैन । त्यस्तै, डिजेल, पेट्रोल, ग्यासजस्ता प्रज्ज्वलनशील पदार्थ तथा विस्फोटक सामग्री बोकेका सवारीसाधनलाई पनि सुरुङ प्रवेशमा रोक लगाइएको छ ।
काठमाडौंको चन्द्रागिरि नगरपालिका–१ दहचोक टोटीपाखाबाट सुरु हुने सुरुङमार्ग धादिङको धुनिबेँसी नगरपालिकास्थित सिस्नेखोलामा पुगेर टुंगिन्छ । मुख्य सुरुङको लम्बाइ २.६८८ किलोमिटर छ भने आपतकालीन उद्धारका लागि बनाइएको सहायक सुरुङ २.५५७ किलोमिटर लामो छ ।
सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएपछि नागढुङ्गा सडकखण्डको लामो जाम, घुमाउरो बाटो तथा उकालो–ओरालो पार गर्नुपर्ने बाध्यता कम हुनेछ । यसबाट यात्राको समय उल्लेख्य रूपमा घट्नुका साथै इन्धनको खपतसमेत कम हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
विशेषगरी राजधानी काठमाडौं प्रवेश गर्ने प्रमुख नाकाका रूपमा रहेको नागढुङ्गा क्षेत्रमा हुने नियमित ट्राफिक जाम घट्दा यात्रु, व्यवसायी तथा मालवाहक सवारीसाधनलाई प्रत्यक्ष राहत पुग्नेछ । छोटो र सहज मार्गका कारण ढुवानी लागत घट्ने, आपूर्ति प्रणाली सहज हुने र समग्र आर्थिक गतिविधिमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
सुरुङमार्गमा यात्रुको सुरक्षा र सहज आवागमनका लागि सीसीटीभी क्यामेरा, सञ्चार प्रणाली, दमकल, आकस्मिक उद्धार संयन्त्र तथा अन्य सुरक्षा प्रविधि जडान गरिएको छ । अक्सिजनको निरन्तर प्रवाहलगायत आवश्यक प्राविधिक व्यवस्था पनि गरिएको आयोजनाले जनाएको छ ।
नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग निर्माणमा जापान सरकारको सहुलियतपूर्ण ऋण र नेपाल सरकारको लगानी रहेको छ । आयोजनाका लागि करिब २५ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको छ । निर्माणमा करिब १७ अर्ब रुपैयाँ, विनिमय दर तथा निर्माण सामग्रीको मूल्यवृद्धिका कारण थप करिब दुई अर्ब रुपैयाँ र जग्गा अधिग्रहण तथा मुआब्जामा करिब छ अर्ब रुपैयाँ खर्च भएको आयोजनाले जनाएको छ ।
आयोजनाका लागि करिब ४८० रोपनी जग्गा अधिग्रहण गरिएको थियो । निर्माणको जिम्मेवारी जापानको हाज्मा एन्डो कर्पोरेसनले पाएको थियो ।
निर्माण सुरु गर्दा ४२ महिनाभित्र आयोजना सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको थियो । तर, कोभिड–१९ महामारी, निर्माणसम्बन्धी प्राविधिक जटिलता तथा अन्य कारणले आयोजना सम्पन्न हुन निर्धारित समयभन्दा बढी लागेको हो । करिब ८० महिनापछि सुरुङमार्ग औपचारिक रूपमा सञ्चालनको चरणमा पुगेको हो ।
नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गको योजना एकैपटक अघि बढेको भने होइन । यसको सम्भाव्यता अध्ययन तत्कालीन प्रधानमन्त्री झलनाथ खनाल र डा. बाबुराम भट्टराईको कार्यकालमा भएको थियो ।
तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले २०७६ कात्तिक ४ गते आयोजनाको शिलान्यास गरेका थिए । मुख्य सुरुङको ‘ब्रेकथ्रु’ भने पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’को कार्यकालमा भएको थियो । त्यसपछि निर्माणको बाँकी काम पूरा हुँदै अहिले आयोजना औपचारिक रूपमा सञ्चालनमा आएको हो ।
उद्घाटनका क्रममा मन्त्री लम्सालले आयोजनाको शिलान्यासका बेला राखिएको हराएको शिलालेख खोजी गरी पुनर्स्थापना गर्ने बताएका छन् । आयोजनास्थलमा नेपाल र जापानको झण्डासहितको अर्को शिलालेखसमेत राखिएको छ ।
यसरी नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग कुनै एक सरकार वा एक कार्यकालको मात्र उपलब्धि नभई लामो समयदेखि अघि बढ्दै आएको राष्ट्रिय पूर्वाधार आयोजनाको परिणामका रूपमा सञ्चालनमा आएको हो । विभिन्न सरकारका पालामा भएका अध्ययन, निर्णय, निर्माण र सहकार्यले अन्ततः नेपालको पहिलो आधुनिक सडक सुरुङमार्गलाई मूर्त रूप दिएको छ ।
नेपालमा जलविद्युत् आयोजनाका लागि लामो समयदेखि सुरुङ प्रविधिको प्रयोग हुँदै आए पनि यातायात क्षेत्रमा आधुनिक सुरुङमार्ग निर्माण र सञ्चालन भने नयाँ अनुभव हो । नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गले नेपालको सडक पूर्वाधार विकासलाई नयाँ दिशातर्फ अघि बढाउने अपेक्षा गरिएको छ ।
यस आयोजनाको अनुभवबाट नेपालले सुरुङ निर्माण, सुरक्षा व्यवस्थापन, आकस्मिक उद्धार, ट्राफिक सञ्चालन तथा आधुनिक प्रविधिको प्रयोगमा महत्वपूर्ण अनुभव हासिल गर्नेछ । यसले भविष्यमा पहाडी तथा जोखिमपूर्ण सडकखण्डमा सुरुङमार्ग निर्माणको सम्भावनासमेत थप बलियो बनाएको छ ।
अब काठमाडौं–तराई/मधेस द्रुतमार्गमा तीन ठूला सुरुङमार्ग निर्माणाधीन छन् । सिद्धार्थ राजमार्गअन्तर्गत पाल्पा–बुटवल सडकखण्डको जोखिमपूर्ण सिद्धबाबा क्षेत्रमा पनि सुरुङ निर्माण भइरहेको छ । त्यस्तै, बीपी राजमार्गको खुर्कोट–चियाबारी तथा टोखा–छहरे खण्डमा समेत सुरुङमार्ग निर्माणका लागि अध्ययन तथा योजना अघि बढिरहेका छन् ।
यी आयोजना अघि बढ्दै जाँदा नेपालका दुर्गम तथा जोखिमपूर्ण भूगोलमा सडक सञ्जाल विस्तार र यातायातलाई सुरक्षित, छिटो तथा भरपर्दो बनाउने सम्भावना बढेको छ ।
नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्गको उद्घाटनसँगै नेपालले एउटा सुरुङमार्ग मात्र सञ्चालनमा ल्याएको छैन, आधुनिक पूर्वाधार विकासको नयाँ सम्भावनाको ढोका पनि खोलेको छ । समय र इन्धन बचतदेखि सडक सुरक्षा, व्यापारिक सहजता र राष्ट्रिय यातायात सञ्जालको सुधारसम्म यस आयोजनाले दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
यस अर्थमा नागढुङ्गा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग नेपालको भौतिक पूर्वाधार विकासमा एउटा महत्वपूर्ण कोसेढुङ्गा बनेको छ । यसले नेपाल अब परम्परागत सडक निर्माणबाट अघि बढ्दै आधुनिक सुरुङ प्रविधिमार्फत कठिन भूगोललाई सहज यातायातसँग जोड्ने चरणमा प्रवेश गरेको स्पष्ट संकेत गरेको छ ।
