काठमाडौं । भारतीय सेयर बजारमा पछिल्ला केही वर्षदेखि फरक प्रवृत्ति देखिएको छ।
सामान्यतया कुनै कम्पनीको सेयर धेरै महँगो भएपछि त्यसको मूल्य घट्ने अपेक्षा गरिन्छ। तर भारतमा भने उच्च मूल्यमा कारोबार भइरहेका धेरै कम्पनीले त्यसपछि पनि निरन्तर राम्रो प्रतिफल दिँदै आएका छन्।
यही कारण अहिले महँगो मूल्य भएका कम्पनीहरूमा पनि लगानीकर्ताको आकर्षण घटेको छैन।
अन्तर्राष्ट्रिय लगानी संस्था जेफ्रिज ले गरेको अध्ययनअनुसार पछिल्ला १५ वर्षमा भारतमा कम्तीमा आठवटा यस्ता क्षेत्र देखिएका छन्, जहाँ सेयरको मूल्य विगतको औसतभन्दा निकै माथि पुगे पनि त्यसपछि दुईदेखि तीन वर्षसम्म ती कम्पनीहरूले बजारभन्दा धेरै राम्रो प्रतिफल दिएका छन्।
होटल, खुद्रा व्यापार, रक्षा, गैर–बैंकिङ वित्तीय संस्था, पूँजीगत सामग्री, अस्पताल, दैनिक उपभोग्य वस्तु र सिमेन्ट क्षेत्रका कम्पनीहरूले महँगो मूल्यांकन हुँदाहुँदै पनि उल्लेखनीय वृद्धि गरेका छन्।

अध्ययनले देखाए अनुसार पर्यटन विस्तार, औपचारिक अर्थतन्त्रको वृद्धि, सरकारी खरिद, कर्जा विस्तार, डिजिटल वित्तीय सेवा र उपभोक्ताको बढ्दो खर्चका कारण ती कम्पनीहरूको नाफा तीव्र गतिमा बढेको थियो। यही कारण लगानीकर्ताले महँगो मूल्य तिर्न पनि तयार भएका थिए।
तर विश्लेषकहरूले यस्तो अवस्था सधैँ कायम नहुने चेतावनी दिएका छन्। यदि कम्पनीहरूको नाफा अपेक्षाअनुसार बढ्न सकेन वा सम्बन्धित क्षेत्रमा रहेको दीर्घकालीन सम्भावना कमजोर भयो भने अहिले महँगो मूल्यमा कारोबार भइरहेका सेयरमा तीव्र गिरावट आउन सक्ने जोखिम पनि रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
अध्ययनअनुसार अब ऊर्जा क्षेत्र भारतीय बजारको नयाँ आकर्षण बन्ने सम्भावना देखिएको छ। बढ्दो विद्युत् माग, डाटा सेन्टरको विस्तार, विद्युतीकरणमा सरकारी लगानी, ऊर्जा सुरक्षालाई दिइएको प्राथमिकता तथा नवीकरणीय ऊर्जाको बढ्दो प्रयोगका कारण निजी ऊर्जा कम्पनीहरू तीव्र गतिमा विस्तार हुने अनुमान गरिएको छ।
जेएसडब्लु इनर्जी, अडानी इनर्जी सोलुसन्स, प्रिमियर इनर्जिज र सिमेन्स इनर्जी लाई आगामी वर्षहरूमा राम्रो सम्भावना भएका कम्पनीका रूपमा हेरिएको छ। यद्यपि यी कम्पनीहरूको सेयर मूल्य अहिले नै विगतको औसतभन्दा धेरै माथि पुगेको छ।
विद्युत् उत्पादन कम्पनीहरूको मूल्यांकन १० वर्षको औसतभन्दा करिब ४६ प्रतिशत र ऊर्जा उपकरण कम्पनीहरूको मूल्यांकन करिब ६५ प्रतिशत बढी रहेको अध्ययनमा उल्लेख गरिएको छ।
अध्ययन अनुसार आगामी पाँच वर्षमा निजी क्षेत्रको विद्युत् उत्पादन सरकारी क्षेत्रको तुलनामा दोब्बरभन्दा बढी गतिमा बढ्ने अनुमान गरिएको छ।
ब्याट्रीमार्फत ऊर्जा भण्डारण प्रणाली, नवीकरणीय ऊर्जाको लागत घट्दै जानु र निजी कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था बलियो हुँदै जानुले पनि यस क्षेत्रमा लगानीको सम्भावना बढाएको विश्लेषण गरिएको छ।
यसैबीच डिबिएस बैंक ले पनि भारतीय अर्थतन्त्र अहिले कृत्रिम बौद्धिकता र ऊर्जा क्षेत्रमा भइरहेको परिवर्तनका कारण नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको जनाएको छ।
एकातिर महँगो पेट्रोलियम पदार्थले मुद्रास्फीति, आयात खर्च र चालु खातामा दबाब सिर्जना गर्न सक्ने भए पनि अर्कोतर्फ ऊर्जा, पूर्वाधार, रक्षा, वित्तीय सेवा र नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रमा भने दीर्घकालीन अवसर बढ्ने विश्लेषण गरिएको छ।
बजार विश्लेषकहरूका अनुसार विदेशी लगानी, भारतीय रुपैयाँको विनिमय दर र सरकारी ऋणपत्रको प्रतिफलले पनि आगामी दिनमा सेयर बजारको दिशा निर्धारण गर्नेछ।
पछिल्लो समय विदेशी लगानी बाहिरिँदा रुपैयाँ कमजोर भएको र त्यसको असर सेयर बजारमा परेको भए पनि सकारात्मक आर्थिक वातावरण बनेमा पुनः लगानी बढ्ने र बजारले नयाँ उचाइ समात्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
समग्रमा भारतीय सेयर बजारमा अहिले महँगो मूल्यमा कारोबार भइरहेका कम्पनीहरूलाई पनि दीर्घकालीन सम्भावनाका आधारमा लगानीकर्ताले प्राथमिकता दिइरहेका छन्।
विशेषगरी ऊर्जा, पूर्वाधार र नवीकरणीय ऊर्जासँग सम्बन्धित कम्पनीहरू आगामी केही वर्ष भारतीय सेयर बजारका प्रमुख आकर्षण बन्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
स्रोत : इकोनोमिक्स टाइम्स