नीतिगत अन्यौल बढ्दा सेयर बजारमा १० प्रतिशतसम्म गिरावट आउन सक्ने

‘नेपालमा आर्थिक नीतिगत अन्योलको समष्टिगत आर्थिक प्रभाव’ विषयमा तयार गरिएको वर्किङ पेपरमा आर्थिक नीतिमा स्पष्टता नहुँदा लगानीकर्ताको मनोविज्ञानमा प्रत्यक्ष असर पर्ने उल्लेख छ । अध्ययनका क्रममा सन् २०११ देखि २०२६ सम्मको गुगल सर्च ट्रेन्डलाई समेत विश्लेषण गरिएको छ ।

आर्थिक नीति, बजेट तथा मौद्रिक नीतिसँग सम्बन्धित खोजी बढेका समयमा बजारमा लगानीकर्ताको अनिश्चितता पनि बढ्ने र त्यसले बिक्री चाप सिर्जना गर्ने देखिएको छ ।

नीतिगत अन्योलको सुरुवाती प्रभाव नै सेयर बजारमा तीव्र रूपमा देखिने अध्ययनको निष्कर्ष छ । भविष्यमा आउने सरकारी नीति तथा त्यसले लगानीको प्रतिफलमा पार्ने प्रभावबारे स्पष्टता नहुँदा लगानीकर्ताले नयाँ जोखिम लिनुभन्दा आफ्नो लगानी घटाउने वा बजारबाट बाहिरिने प्रवृत्ति देखाउने गरेका छन् । यसले बजारमा एकैपटक बिक्रीको दबाब बढाएर नेप्से घटाउन सक्ने अध्ययनले देखाएको छ ।

नेपालमा यस्तो अनिश्चितता हरेक वर्ष बजेट र मौद्रिक नीति सार्वजनिक हुनुअघि बढी देखिने गरेको पाइएको छ । जेठ १५ गतेको बजेट र साउनमा आउने मौद्रिक नीतिको समय नजिकिँदै गर्दा आर्थिक नीतिसँग सम्बन्धित विषयको अनलाइन खोजी बढ्ने गरेको अध्ययनमा उल्लेख छ । यसलाई नीति परिवर्तनप्रति लगानीकर्ता र सर्वसाधारणको चासो तथा अन्योल बढेको संकेतका रूपमा लिइएको छ ।

अध्ययनले सन् २०२२ को अप्रिलमा विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा आएको दबाब र त्यसपछि सरकारले आयातमा लगाएको प्रतिबन्धलाई समेत नीतिगत अन्योलको उल्लेखनीय उदाहरणका रूपमा समेटेको छ । उक्त अवधिमा आर्थिक तथा वित्तीय नीतिबारे बढेको अनिश्चितताले बजार तथा आर्थिक गतिविधिमा समेत दबाब सिर्जना गरेको अध्ययनले जनाएको छ ।

पुँजी बजारबाहेक अर्थतन्त्रका अन्य क्षेत्रमा पनि नीतिगत अनिश्चितताको प्रभाव पर्ने देखिएको छ । अध्ययनअनुसार अन्योल बढ्दा वस्तुको आयात १५ प्रतिशतसम्म घट्न सक्नेछ भने निजी क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट जाने कर्जा प्रवाह करिब ५ प्रतिशतले खुम्चिन सक्छ । यसैगरी, मुलुकको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) मा करिब २ प्रतिशतसम्म नकारात्मक प्रभाव पर्न सक्ने प्रक्षेपण गरिएको छ ।

बजारमा आएको गिरावटपछि लगानीकर्ताको विश्वास तत्कालै पुनः स्थापित नहुने जोखिमसमेत अध्ययनले देखाएको छ । नीतिगत अन्योलका कारण कमजोर बनेको बजारलाई पुरानै गतिमा फर्किन करिब दुई त्रयमास अर्थात् ६ महिनासम्म लाग्न सक्ने देखिएको छ ।

विशेषगरी बजारमा अस्वाभाविक गिरावट आउँदा पर्याप्त जोखिम व्यवस्थापन गर्न नसक्ने साना तथा खुद्रा लगानीकर्ता बढी प्रभावित हुन सक्ने अवस्था देखिएको छ ।

राष्ट्र बैंकको अध्ययनले आर्थिक नीतिमा स्थिरता, पारदर्शिता र पूर्वानुमान गर्न सकिने वातावरणलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखाएको छ । बजेट तथा मौद्रिक नीतिमा बारम्बार हुने अनिश्चितता र नीतिगत परिवर्तनले लगानीकर्ताको विश्वास कमजोर बनाउन सक्ने भएकाले दीर्घकालीन रूपमा स्थिर नीति आवश्यक रहेको निष्कर्ष अध्ययनले निकालेको छ ।

आर्थिक गतिविधि र डिजिटल तथ्यांकको निरन्तर विश्लेषण गरी समयमै स्पष्ट नीति निर्माण गर्न सके नीतिगत अन्योल घटाउन, लगानीकर्ताको मनोबल कायम राख्न र पुँजी बजारमा स्थायित्व ल्याउन सहयोग पुग्ने देखिएको छ ।